افزودن خبر به بولتن

فهرست بولتن ها
روزنامه هفت صبح
روزنامه: صفحه : 5 موقعیت:
     
     
     
     

مردی که مرگ را هم سر کار گذاشت !


ابوالقاسم حالت برای مراسم پس از مرگ خودش هم شوخی آماده کرده بود، انگار می دانست روزی خواهد رسید که دوستان و آشنایان ، لباس سیاه بپوشند، دور هم جمع شوند و درباره فضایلش حرف بزنند، تصمیم گرفت زودتر دست به کار شود و مجلس را به هم بریزد. در وصیت نامه منظومش نوشت : «بعد مرگم نه به خود زحمت بسیار دهید/ نه به من بر سر گور و کفن آزار دهید...» بعد هم پیشنهاد کرد اعضای بدنش را میان آدم های نیازمند تقسیم کنند؛ البته با همان شیطنت همیشگی ، چشم ها برای چشم چران ، زبان برای هوچی و سر برای گچکار! تصور کنید شاعری حتی پس از مرگ ، حوصله تشریفات رسمی را نداشته باشد و بخواهد حاضران را بخنداند. سوم آبان 1371، ابوالقاسم حالت چشم از جهان بست ، ولی آخرین شوخی اش همچنان دست به دست می شود. مردی که سال ها به آدم ها خندیدن آموخته بود، برای خداحافظی هم راهی متفاوت پیدا کرد.

به بهانه سالروز درگذشت ابوالقاسم حالت شاعری که با یک قهر متولد شد اولین شعر حالت نه درباره عشق بود، نه طبیعت و نه شکوه تاریخ ایران ، ماجرا به یک قهر کودکانه برمی گشت .دانش آموزی بود که با دوست صمیمی اش اختلاف پیدا کرده بود و دلش نمی خواست این دلخوری ادامه پیدا کند،سه بیت شعر نوشت و برای آشتی فرستادنتیجه گرفت و دوستی دوباره برقرار شد.

همین اتفاق ساده برای پسر تهرانی متولد 1298 کافی بود تا به قدرت کلمات ایمان بیاورد.بعدها تعریف می کرد که نخستین شعرش را دیگر به خاطر ندارد، ولی اثر آن را هرگز فراموش نکرد.

البته نشریات ادبی آن روزگار چندان تحت تأثیر شعرهای اولیه اش قرار نمی گرفتند.

دست نوشته هایش را پس می فرستادند و او دوباره می نوشت .سرانجام پایش به انجمن های ادبی باز شد و سال 1317 همکاری با نشریه «توفیق »مسیر زندگی اش را تغییر داد.

در تحریریه توفیق ، یک ابوالقاسم حالت وجود نداشت ؛ چند نفر بودند که همگی در یک نفر زندگی می کردند. «خروس لاری »می توانست تند و پرخاشگر باشد، «هدهد میرزا»بحر طویل بنویسد و «ابوالعینک »جهان را با نگاهی رندانه تماشا کند.

این نام های مستعار، شخصیت های مختلف قلم او بودند؛ قلمی که خوب می دانست چگونه جدی ترین مسائل را به زبانی شیرین بیان کند.

خنده هایی که ته مزه تلخی داشتند حالت از آن طنزنویسانی نبود که برای گرفتن خنده ، هر شوخی دم دستی را روی کاغذ بیاورد.زبان فارسی را می شناخت ، وزن شعر را در اختیار داشت و می توانست بحر طویل را به نمایشی پرجنب وجوش تبدیل کند.نوشته هایش گاهی شبیه گفت وگوی چند آدم در یک قهوه خانه بودند؛ پرصدا، سرزنده و آکنده از کنایه .

طعنه هایش به رفتارهای اجتماعی ، ریاکاری و گرفتاری های مردم ، از مشاهده دقیق زندگی می آمدند. حتی در وصیت نامه طنزش نیز هر عضو بدن بهانه ای برای نشان دادن یک تیپ اجتماعی می شود: «وین زبان را که خداوند زبان بازی بود به فلان هوچی رند از پی گفتار دهید» شوخی با زبان خودش ، اعترافی بازیگوشانه است .

شاعری که عمری با کلمات زندگی کرده ، حالا زبانش را به کسی می بخشد که قرار است از آن برای هیاهو استفاده کند.

در بیت دیگری ، سراغ چانه و شکم می رود: «چانه ام را به فلان زن که پی وراجی ست معده ام را به فلان مرد شکمخوار دهید» البته جهان حالت به طنز محدود نبود. عربی ، انگلیسی و فرانسه می دانست ، آثار تاریخی و ادبی ترجمه می کرد و در غزل ، قصیده و رباعی نیز دستی توانا داشت .بخشی از سخنان امام علی (ع ) را به شعر برگرداند و آثار نویسندگانی مانند مارک تواین را به فارسی ترجمه کرد.

ز ه می دانست ، آثار تاریخی و ادبی در غزل ، قصیده و رباعی نیز دستی ی از سخنان امام علی (ع ) را به شعر ویسندگانی مانند مارک تواین را به رد.

شاعری که خنده را با خودش برد زندگی حالت مسیرهای عجیبی داشت .سال 1325 به بمبئی رفت و در دوبلاژ فیلم فعالیت کرد، همان جا تصنیف «شیرین »را ساخت ؛ ترانه ای که با این کلمات آغاز می شد: «شیرین ، شیرین ، سروقد و سیمین بر و گل پیکری تو در مذاق از شکر شیرین تری تو» بعدها در انتشارات و روابط عمومی صنعت نفت مشغول شد و سال های طولانی میان کار اداری ، ترجمه و شاعری رفت وآمد کرد.سرایندگی نخستین سرود جمهوری اسلامی نیز در کارنامه او ثبت شده است .بازنشستگی نتوانست قلمش را بازنشسته کند و در سال های بعد، مخاطبان «گل آقا»دوباره با نوشته هایش روبه رو شدند. شاید امروز که شوخی های چندثانیه ای شبکه های سیرهای عجیبی داشت .سال رفت و در دوبلاژ فیلم فعالیت کرد، «شیرین »را ساخت ؛ ترانه ای که با می شد: ، سروقد و سیمین بر و گل پیکری تو شیرین تری تو» ارات و روابط عمومی صنعت نفت ال های طولانی میان کار اداری ، ی رفت وآمد کرد.سرایندگی جمهوری اسلامی نیز در کارنامه ت .بازنشستگی نتوانست قلمش ند و در سال های بعد، مخاطبان بانوشته هایش روبه رو شدند.

شوخی های بکه های اجتماعی به سرعت ساخته و فراموش می شوند، مرور زندگی حالت معنای تازه ای داشته باشد.او برای خنداندن ، به شناخت ادبیات ، تسلط بر زبان و دقت در رفتار آدم ها تکیه می کرد.

طنز برایش راهی بود تا حقیقت های ناخوشایند را قابل تحمل کند.همین نگاه سبب شد حتی مرگ را نیز جدی نگیرد.مردی که در وصیت نامه اش چشم و زبان و چانه خود را به دیگران می بخشید، انگار می خواست چیزی را برای خودش نگه دارد؛ حق خندیدن به جهانی که همیشه مطابق میل آدم ها پیش نمی رود.ابوالقاسم حالت رفت ، ولی هنوز می توان صدای خنده اش را لابه لای سطرهایش شنید.خنده ای که پس از گذشت دهه ها، طراوتش را از دست نداده است .

خالق «ابوالعینک »و «هدهد میرزا»عمری با شعر و طنز به سراغ تلخی های جامعه رفت و در آخرین شوخی زندگی اش اعضای بدن خود را میان شخصیت های عجیب و آشنای روزگار تقسیم کرد بابک نبی دبیر فرهنگ و هنر و خنده را با خودش برد و ری را از دست نداده است .

1405/08/03 06:04